Zmiany w zatrudnieniu cudzoziemców, czyli co nam szykują politycy? CZĘŚĆ SIÓDMA – RACZEJ OSTATNIA

Jak już wspomniałem w poprzednim felietonie, z omawianej przeze mnie zmiany w przepisach dotyczących zatrudnienia cudzoziemców, pozostały już jedynie do publikacji (i omówienia) nowe akty wykonawcze. Jak zapewne pamiętacie zmiana wejdzie w życie 01.01.2018r., tak więc przynajmniej w teorii mało czasu pozostało aby doregulować niektóre instytucje. Faktycznie, dla każdego ministerstwa, te kilka dni do jeszcze dużo czasu. Mimo tego Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uznało, że stosujący nowe przepisy powinni mieć czas na przygotowanie się do zmiany i w dniu 15.12.2017r. zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw nowe rozporządzenia:

- w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca oraz wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń (poz. 2345);

- zmieniające rozporządzenie w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (poz. 2346);

- zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (poz. 2347);

- w sprawie podklas działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca (poz. 2348);

- w sprawie państw, do których obywateli stosuje się niektóre przepisy dotyczące zezwolenia na pracę sezonową oraz przepisy dotyczące oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi (poz. 2349);

- w sprawie wysokości wpłat dokonywanych w związku ze złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia  na pracę lub zezwolenia na pracę sezonową oraz złożeniem oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi (poz. 2350).

W przypadku rozporządzenia opublikowanego pod pozycją 2346 nie ma zbyt wiele do omawiania. Zmiana polega na usunięciu z treści zmienianego aktu pkt 20 w §1. Ma to związek z przeniesieniem instytucji oświadczeń o zamiarze powierzenia pracy z rozporządzenia do treści ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Oznacza to również, że z dniem 01.01.2018r. niejako „tracą” ważność oświadczenia rejestrowane na dotychczasowych zasadach. Począwszy od 02.01.2018r. będą rejestrowane tylko oświadczenia według nowego wzoru, na zasadach uregulowanych w art. 88z i 88za ustawy o promocji. Oświadczenia zarejestrowane przed końcem roku pozostają ważne, cudzoziemcy mogą pracować w oparciu o nie, do końca okresu powierzenia pracy, który został w nich określony. Przykładowo: możemy zarejestrować w dniu 29.12.2017r. oświadczenie na okres powierzenia pracy 01.02.-31.08.2018r. i w tym okresie legalnie powierzyć pracę cudzoziemcowi.

Treść rozporządzenia opublikowanego pod pozycją 2347 również nie jest zbyt objętościowa. Modyfikacji ulega zapis wprowadzający możliwość odstąpienia od wymagania przez wojewodę informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o lokalny rynek pracy. Po pierwszym stycznia, taka informacja nie będzie wymagana wobec cudzoziemca, który w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 3 miesiące u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku zgodnie z oświadczeniem o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wpisanym do ewidencji oświadczeń. Dodatkowo do wniosku o wydanie zezwolenia należało będzie dołączyć zarejestrowane oświadczenie, umowę o pracę oraz dowód opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za tego cudzoziemca. W porównaniu z poprzednim zapisem zasadniczą zmianą jest to, że opisane powyżej udogodnienie będzie dotyczyło tylko przypadków wykonywania pracy przez cudzoziemca w ramach stosunku pracy. Dotychczas było możliwe do wykorzystania również w przypadku umów prawa cywilnego. Z uwagi przywołanie w omawianym przepisie instytucji „oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi podlegającego wpisowi do ewidencji oświadczeń” nie będzie możliwości zastosowania zwolnienia z obowiązku uzyskania informacji starosty w przypadku „przedłużanie” legalnej pracy po oświadczeniu o zamiarze powierzenia pracy rejestrowanym na dotychczasowych warunkach.

Tak jak zapowiadano w trakcie prac nad zmianą ustawy, nie zmieniono katalogu państw, których obywatele mogą korzystać z uproszczonej formy legalizacji zatrudnienia, czyli oświadczeń. W dalszym ciągu są to Białoruś, Rosja, Ukraina, Mołdawia, Gruzja i Armenia. Jest to o tyle istotne, że również w przypadku obywateli tych państw w regulacjach dotyczących pracy sezonowej, będziemy mogli odstąpić od niektórych wymagań. Zwolnieni będą oni z obowiązku uzyskania informacji starosty przy staraniu się o zezwolenia na pracę sezonową oraz będzie można wnioskować dla nich o zezwolenie na 3 lata.

Ważnym z punktu widzenia praktyki jest rozporządzenie MRPiPS w sprawie podklas działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca. Kształtuje ono bowiem zakres przedmiotowy definicji pracy sezonowej w Polsce. Jak pamiętacie zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/36/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu zatrudnienia w charakterze pracownika sezonowego; pracą sezonową są prace uzależnione od zmienności pór roku. W przypadku polskiej regulacji w projektach rozporządzenia pojawiały się różne rodzaje PKD, nie zawsze mogące być uznanymi za wyczerpujące dyspozycje dyrektywy. W opublikowanym rozporządzeniu ujęto 24 podklasy PKD w których będzie wymóg uzyskiwania zezwolenia na pracę sezonowa. Znalazły się w tym katalogu m.in.: uprawa różnego rodzaju roślin, chów zwierząt ale również cztery podklasy dotyczące działalności usługowej wspomagającej rolnictwo i następującej po zbiorach (PKD 11.61.Z, 11.62.Z, 11.63.Z oraz 11.64.Z). W przypadku „pozarolniczych” podklas PKD zezwolenie na pracę sezonową będzie wymagane w przypadku zatrudniania cudzoziemców w ramach: 55.20.Z - Obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania; 55.30.Z - Pola kempingowe (włączając pola dla pojazdów kempingowych) i pola namiotowe oraz 56.10.B – Ruchome placówki gastronomiczne. W porównaniu z projektem, w moim odczuciu na szczęście, z katalogu tego usunięto pozostałe restauracje.

W opublikowanych właśnie rozporządzeniach znalazło się również to dotyczące opłat pobieranych za wydanie oświadczenia oraz zezwolenia na prace sezonową. W obu przypadkach wysokość opłaty określono na 30 zł. W przypadku zezwoleń na pracę typu A, B, C, D i E opłata nie ulega zmianie.

Ostatnim z omawianych rozporządzeń jest to dotyczące wzorów druków obowiązujących w procesie legalizacji zatrudnienia cudzoziemców (rozporządzenie MRPiPS z dnia 07.12.2017r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca oraz wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń). W treści rozporządzenia znajdziemy m.in. określenie rodzajów zezwoleń na pracę (dochodzi nowy typ S) czy opis trybu wydawania zezwoleń. Jednakże głownie będzie nas interesowało jak będą wyglądały wzory obowiązujących dokumentów. Rozporządzenie zawiera wzory:

- wniosków o wydanie zezwolenia na pracę, zezwolenia na pracę sezonową oraz zezwolenia na pracę sezonową składanego przez agencje pracy tymczasowej;

- wniosków o przedłużenie ww. zezwoleń oraz samych ww. zezwoleń oraz ich przedłużeń;

- oświadczenia o powierzeniu wykonywania cudzoziemcowi pracy podlegającego wpisowi do rejestru oświadczeń (również oddzielnie dla APT i pozostałych powierzających pracę);

- oświadczeń podmiotu wnioskującego o zezwolenie bądź rejestrującego oświadczenie o niekaralności;

- informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o lokalny rynek pracy.

Drobne uwagi do ww. wzorów. Po pierwsze w oświadczeniu będzie trzeba podać miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca jako dokładny adres z podaniem powiatu i gminy. W rzeczywistości wielokrotnie będzie to utrudnione, choćby w sektorze budowlanym. Po drugie, sama nazwa „oświadczenie podmiotu” dla oświadczeń o niekaralności. Może się wprawdzie zdarzyć, że na podmiot prawa gospodarczego, handlowego itp. będzie nałożona kara. Jednakże patrząc na katalog wykroczeń i przestępstw określony w ww. druku wyraźnie możemy mówić o ukaraniu osoby a nie podmiotu. Tym bardziej, że w samej ustawie znajdujemy już rozróżnienie i stosowane są zapisy „podmiot lub osoba reprezentująca” oraz „podmiot jest osobą skazaną”.

Na zakończenie jeszcze trochę o przepisach przejściowych. Jeżeli przed 01.01.2018r. zostało wszczęte postępowanie o wydanie zezwolenia na pracę dla cudzoziemca to po tej dacie będzie prowadzone w oparciu o dotychczasowe przepisy. Powierzanie pracy cudzoziemcowi w oparciu o zarejestrowane do 31.12.2017r. oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy z podklasami PKD odpowiadającymi pracy sezonowej będzie dopuszczalne bez konieczności występowania o zezwolenie na pracę sezonową po wejściu w życie zmienionych przepisów ustawy.

W zakresie oświadczeń w przepisach przejściowych możemy znaleźć zapis: „Oświadczenie o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi, złożone w celu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 90 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, nie podlega rejestracji, jeżeli dotyczy pracy, która byłaby wykonywana po dniu 31 grudnia 2018 r.”. Początkowo wydawało mi się, że z tego przepisu można wywnioskować wprost, że w 2018r. będą równolegle obowiązywały „stary” i „nowy” tryb rejestracji oświadczeń. Jednakże obecnie zaczynam mieć spore wątpliwości. Po pierwsze z dniem 01.01.2018r. z treści aktu, do którego odwołuje się cytowany przepis zostaje usunięty zapis o oświadczeniach o zamiarze powierzenia pracy. Tak więc po 01.01.2018r. nie będzie już takiej instytucji w polskim prawie. Po drugie zacytowany powyżej przepis obowiązuje już od 01.09.2017r. Wydaje się być więc intencją ustawodawcy przy jego wprowadzeniu chęć „zablokowania” możliwości rejestrowania do końca br. oświadczeń mających znaleźć zastosowanie praktyczne, w tak odległym czasie jak 2019r. Należy zatem przyjąć, ze od stycznia powiatowe urzędy pracy nie będą przyjmować oświadczeń na „starych” drukach.

Wejście w życie omawianych zmian nie kończy procesu reformowania zagadnień legalności zatrudnienia cudzoziemców. W kolejnych wpisach na mojej stronie podejmę się omawiania kolejnych ustaw w tym zakresie. Na pierwszy „ogień” – ustawa o repatriacji oraz ustawa wdrażająca dyrektywą w sprawie przeniesienia pracownika wewnątrz przedsiębiorstwa.